تا سال 1962 م. عقیده بر این بود که عطارد همواره یکسوی خود را به جانب خورشید دارد اما مطالعات جابجایی داپلری به کمک تلسکوپ رادیویی 305 متری آرسیبو در 1965 م. این نظر را رد کرد و نشان دادکه عطارد دارای تشدید مداری 2:3 است به این معنا که در هر دو بار گردش به دور خورشید 3 بار به دور خود می چرخد ؛ این در حالیست که دیگر سیارات اصلا تشدید مداری ندارند. تشدید مداری و خروج از مرکز زیاد مدار عطارد مناظری عجیب را برای ناظران فرضی سطح این سیاره ایجاد می کند ، در پاره ای طول های جغرافیایی ناظر فرضی آسمان را اینگونه می بیند ؛ خورشید بالا می آید و در حرکت به سمت سرسو اندازه ظاهریش تدریجا بزرگ می شود ، در سمت الراس متوقف شده و حرکت رجوعی مختصری را در پیش می گیرد بعد دوباره متوقف شده و سپس با کاهش اندازه ظاهریش به سمت افق حرکت می کند . در تمام این مدت ستارگان با سرعتی 3 برابر سریع تر در آسمان حرکت می کنند . رصدگر دیگر نقاط مناظری به همین شگفتی را خواهد دید.
ماموریت های فضایی
عطارد تنها در ماموریت مارینر – 10 به سال های 1974 و 1975 م. مورد مطالعه قرار گرفته بود ؛ فقط 45% سطح سیاره در ماموریت مارینر – 10 بطور دقیق نقشه برداری شد . مارینر – 10 توسط ناسا در 3 نوامبر سال 1973 م. به فضا پرتاب شد و در 29 مارس 1974 م. به سیاره رسید و در طول سال های 1974 و 1975 م. به مطالعه عطارد پرداخت . سرانجام ناسا تصمیم گرفت که پس از 30 سال بار دیگر به سراغ این نزدیکترین سیاره منظومه شمسی برود و به این ترتیب پروژه مسنجر آغاز شد ، فضاپیمای مسنجر به منظور بررسی دقیق تر و موشکافانه تر تیر عازم این سیاره شد و سرانجام در گذر 14 ژانویه 2008 م. نخستین تصاویر خود را از این سیاره به زمین مخابره کرد ، مسنجر با بکارگیری دوربین های فروسرخ ، فرابنفش و اشعه ایکس خود به بررسی دقیق تر سیاره خواهد پرداخت .
سازمان فضایی اروپا ( اسا ) با همکاری ژاپن تصمیم دارد که کاوشگری به نام بپی کلمبورا در سال 2013 م. / 1392 ه.ش به سوی عطارد پرتاب کند ، این کاوشگر 6 سال بعد به مدار عطارد می رسد، کاوشگر مذکور شامل دو مدارگرد است که با هم تا مدار عطارد می روند ؛ یکی ساخته اسا برای سیاره شناسی عطارد و دیگری ساخته ژاکسا ( سازمان فضایی ژاپن ) برای کاوش میدان مغناطیسی سیاره .
اطلاعات اساسی
قطر : 4878 کیلومتر
جرم : 055/0 جرم زمین
حجم : 056/0 حجم زمین
چگالی متوسط : 427/5 گرم بر سانتیمتر مکعب
شتاب گرانی سطحی : 724/3 متر بر مجذور ثانیه
سرعت فرار : 30/4 کیلومتر بر ثانیه
انحراف محوری : 01/0 درجه
قطر ظاهری : حداقل : 5/4 ثانیه قوسی
حداکثر : 9/12 ثانیه قوسی
قدر : ظاهری : 9/1 –
قطر خورشید در آسمان سیاره : 40 : 22 :1 ( ثانیه : دقیقه : درجه )
دمای سطحی : حداقل : 90 کلوین
حداکثر : 700 کلوین
دوره تناوب : حرکت وضعی :64/58 روز زمینی
حرکت انتقالی : 97/87 روز زمینی
دوره تناوب گردش هلالی : 88/115 روز
طول روز سیاره : 94/175 روز زمینی
شدت میدان مغناطیسی : 3-10 * 2/2 گاوس
خروج از مرکز مدار : 206/0
نسبت بازتاب : 11 %
فاصله از خورشید : حداقل : 45900000 کیلومتر
متوسط : 57900000 کیلومتر
حداکثر : 69700000 کیلومتر
پخی سیاره : در حد صفر
میل مدار با صفحه دایره البروج : 7 درجه
سرعت حرکت مداری : حداقل : 86/38 کیلومتر بر ثانیه
متوسط : 87/47 کیلومتر بر ثانیه
حداکثر : 02/59 کیلومتر بر ثانیه
سرعت حرکت وضعی : 89/10 کیلومتر بر ساعت
اختلاف ارتفاع در سطح سیاره : 4 کیلومتر
تعداد اقمار : صفر ( این سیاره هیچ قمری ندارد)
حداکثر فاصله زاویه ای از خورشید : 75/27 درجه
جو سیاره
عطارد دارای جوی رقیق است که فشار متوسط آن در حدود 001/0 اتمسفر است ، این جو از هلیوم و هیدروژن به دام افتاده از بادهای خورشیدی و سدیم و پتاسیم ناشی از تجزیه سنگ ها و صخره های پوسته بر اثر تابش فرابنفش خورشید تشکیل شده است . ترکیبات جو سیاره از این قرارست :
42% اکسیژن – 29% سدیم -5/0 % پتاسیم – 22 % هیدروژن - 6% هلیوم و 5/0 %عناصر دیگر .
به دلیل جو ضعیف سیاره تغییرات دمایی در آن بسیار شدید است و از 90 کلوین در شبهای سرد سیاره تا 700 کلوین در ظهرهای گرم و سوزان آن متغیر است .
ساختار سیاره
ساختار درونی عطارد از این قرارست :
1. پوسته: به ضخامت تقریبی 39 کیلومتر و از جنس سیلیکات های فلزی .
2. گوشته ( جبه ): به ضخامت تقریبی 550 کیلومتر و از جنس سیلیکات ها و پاره ای اکسیدهای فلزی .
3. هسته: به ضخامت تقریبی 1850 کیلومتر و متشکل از آهن و نیکل که به تنهایی 80% جرم سیاره را به خود اختصاص می دهد .
با وجود هسته آهنی بزرگ سیاره میدان مغناطیسی چندانی ندارد ، شدت میدان مغناطیسی آن تنها در حدود 1 % میدان مغناطیسی زمین است.
عوارض سطحی
عطارد از جهاتی چند به ماه ( قمر زمین ) شبیه است : سطح پر از گودال و بسیار بکر و دست نخورده و قدیمی و عدم وجود صفحات تکتونیک ، سطح عطارد شمار زیادی عوارض دهانه ای حلقوی شکل با پرتگاه ها و دیواره های خندقی شکل به طول چند صد کیلومتر و ارتفاع متوسط 3 کیلومتر را به نمایش می گذارد . مشاهدات راداری حکایت از وجود مقادیری یخ آب در قطب شمال سیاره دارد که توسط پاره ای از دهانه ها در اعماق تاریکشان حفظ شده است .
از جمله عواض سطحی برجسته سیاره می توان به این موارد اشاره کرد :
1. دشت ( حوضچه ) کالوریس : کالوریس کلمه ای لاتین به معنای گرم و سوزان است . این حوضچه دارای قطری معادل 1300 کیلومتر است ونشان از برخوردی عظیم در 5/3 میلیارد سال پیش با پاره سیاره ای بسیار برزگ دارد که پس از برخورد ضمن ایجاد این دشت ، در سوی مقابل سیاره امواج لرزه ای آن ناحیه ای با چین و شکن ها و تپه هایی به ارتفاع 6/1 کیلومتر ر ا به وسعت 500 هزار کیلومتر مربع به وجود آورده اند .
2. دریاچه تیر: حوضچه ای بزرگ با پهنای 1250 کیلومتر که عوارض حلقوی چندی در درون آن مشاهده شده اند ؛ در حدود 4 عارضه حلقوی .
3. دشت ها: دشت ها یا صفحات گسترده که خود به دو نوع تقسیم می شوند ، نخست دشت های گودالی که به صورت صفحات گسترده با شمار زیادی گودال با قطر متوسط 15 کیلومتر هستند که در اثر برخورد شهاب سنگ ها به وحود آمده اند و دیگری دشت های تخت که در حدود 40% از تصاویر تهیه شده توسط مارینر – 10 را به خود اختصاص می دهند . نمونه آن دشت تختی به فاصله 1000 کیلومتر از حوضچه کالوریس است . این عوارض مشابه دریاهای ماه هستند ولی در آن ها از موادگدازه ای که بر سطحشان جاری شده باشد تا آن ها را صیقل دهد اثری نیست .
4. پرتگاه های خندقی: پرتگاه ها و سراشیبی های خندقی شکلی هستند که نمونه آن ها پرتگاه کشف است که 500 کیلومتر طول و 2 کیلومتر ارتفاع دارد و در نزدیکی گودالی بزرگ به قطر 55 کیلومتر قرار گرفته است . این عوارض معمولا از میان چندین دهانه برخوردی گذر کرده و دیواره های آن ها را در هم می شکنند .
نوشته شده در 2008/9/29 توسط امیرحسینamir hosseinستوده بیدختیsotoudeh | لينك ثابت | نظر دهید


